NEN 3140-inspectie: verplichting en kosten

Elke werkgever moet zorgen dat de elektrische installatie en het elektrisch gereedschap op de werkvloer veilig zijn. Een periodieke inspectie volgens NEN 3140 is de gangbare manier om dat aan te tonen. In dit artikel lees je wat de wet vraagt, hoe vaak je inspecteert, wat er wordt gecontroleerd en waar de kosten van afhangen.

Wat is NEN 3140?

NEN 3140 is de Nederlandse norm voor de bedrijfsvoering van elektrische installaties met laagspanning. De norm gaat over installaties die al in gebruik zijn: hoe je ze veilig houdt, wie eraan mag werken en hoe je ze inspecteert. Ook elektrische arbeidsmiddelen vallen eronder, zoals verlengsnoeren, kabelhaspels en handgereedschap.

NEN 1010 is de tegenhanger voor de aanleg. Die norm beschrijft hoe een installatie veilig wordt ontworpen en opgeleverd. Kort gezegd: NEN 1010 bij de bouw, NEN 3140 tijdens het gebruik.

Is een NEN 3140-inspectie verplicht?

De wet noemt NEN 3140 niet als verplichte keuring. De verplichting zit in de arbowetgeving. Volgens artikel 3 van de Arbeidsomstandighedenwet moet de werkgever zorgen voor de veiligheid en de gezondheid van zijn werknemers (SCIOS).

Artikel 3.2 van het Arbeidsomstandighedenbesluit vraagt dat een arbeidsplaats regelmatig wordt gecontroleerd ter bescherming van de werknemers. Het besluit heeft daarnaast een eigen artikel 3.4 over elektrische installaties (wetten.overheid.nl, Arbobesluit).

SCIOS noemt een periodieke inspectie op basis van NEN 3140 een beproefde en algemeen geaccepteerde manier. Daarmee maak je aannemelijk dat je als werkgever aan die plicht voldoet.

Bij een ongeval of een controle wil je dat kunnen laten zien. Het inspectierapport is daarvoor het bewijs.

Het Arboportaal noemt daarnaast de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). De maatregelen om problemen met elektriciteit te voorkomen horen in de RI&E en het plan van aanpak (Arboportaal, elektriciteit). Een NEN 3140-rapport levert daar de technische onderbouwing voor.

Hoe vaak moet je inspecteren?

Er staat geen vast aantal jaren in de bronnen die we hebben bekeken. Volgens SCIOS werkt een inspectie volgens NEN 3140 met een vast inspectieplan, opgesteld op basis van een risico-inschatting. De termijn hangt dus af van hoe zwaar de installatie wordt belast en hoe groot de kans op schade is.

Na elke inspectie legt de inspecteur in het rapport vast wanneer de volgende inspectie nodig is. Komt er een uitbreiding of een nieuwe machine bij? Laat dat deel dan inspecteren voordat het in gebruik gaat.

Vraag ook je verzekeraar of zij een bepaalde inspectie of termijn verwachten.

Wat wordt er gecontroleerd?

Een NEN 3140-inspectie bestaat uit een visuele inspectie, metingen en beproevingen.

• Visuele inspectie. Staat van de verdeelkasten, kabels, wandcontactdozen en armaturen. Beschadigingen, losse verbindingen, ontbrekende afdekkingen, oververhitting en de juiste beschermingsgraad in natte of stoffige ruimtes.
• Metingen. Isolatieweerstand, doorgaande verbinding van de beschermingsleiding en de aarding. Ook de impedantie van de stroomkringen, zodat een beveiliging bij kortsluiting op tijd afschakelt.
• Beproeven van aardlekschakelaars. Schakelt elke aardlekschakelaar af bij de juiste lekstroom en binnen de juiste tijd?
• Documentatie. Zijn er actuele tekeningen en een groepenverklaring? Is duidelijk wie de installatieverantwoordelijke is?
• Arbeidsmiddelen. Verlengsnoeren, kabelhaspels en handgereedschap worden apart gecontroleerd en gelabeld.

Het resultaat is een rapport met de gevonden gebreken, elk met een urgentie. Ernstige gebreken moeten direct worden hersteld. Na herstel volgt een controle, zodat het rapport sluit.

Rollen binnen NEN 3140

NEN 3140 vraagt dat er altijd iemand verantwoordelijk is voor de installatie. Dat is de installatieverantwoordelijke. Die persoon bepaalt hoe er gewerkt wordt en wie aan de installatie mag werken.

Voor het werk zelf onderscheidt de norm vakbekwame personen en voldoende onderrichte personen. Een vakbekwaam persoon heeft de opleiding en ervaring om zelfstandig aan de installatie te werken. Een voldoende onderricht persoon mag alleen beperkte taken uitvoeren na instructie.

Het Arboportaal noemt dezelfde lijn. Haal bij werken aan installaties de spanning eraf, zorg voor goed opgeleide medewerkers en een goede veiligheidsaarding.

Wie mag de inspectie uitvoeren?

De inspectie moet worden gedaan door iemand die daarvoor deskundig is. SCIOS is een certificatieregeling voor inspectiebedrijven, die onder accreditatie van de Raad voor Accreditatie wordt uitgevoerd (SCIOS).

Scope 8 gaat over elektrische installaties. Scope 10 gaat over inspectie van elektrisch materieel op brandrisico volgens NTA 8220 (SCIOS, scopes).

Eist je verzekeraar een inspectie volgens een specifieke SCIOS-scope, dan bepaalt dat wie de inspectie mag doen. Vraag dat na voordat je een offerte aanvraagt. Technical Teamwork voert NEN 3140-inspecties uit voor bedrijven en is Instalq-gecertificeerd.

Wat kost een NEN 3140-inspectie?

De kosten hangen af van de omvang van de installatie en de omstandigheden. Deze factoren bepalen de prijs:

• Aantal verdeelkasten en groepen. Elke kast en elke groep wordt gecontroleerd en doorgemeten.
• Aantal arbeidsmiddelen. Elk verlengsnoer en elk stuk gereedschap wordt apart gekeurd.
• Bereikbaarheid. Installaties op hoogte of achter machines kosten meer tijd.
• Werktijden. Moet de inspectie buiten openingstijden, omdat de stroom niet uit kan tijdens het werk?
• Staat van de documentatie. Ontbreken tekeningen, dan kost het meer tijd om de installatie in kaart te brengen.

Wij maken vooraf een vaste offerte op basis van het aantal kasten, groepen en arbeidsmiddelen. Zo weet je vooraf waar je aan toe bent.

Zo bereid je een inspectie voor

• Verzamel de documentatie. Tekeningen, groepenverklaringen en het vorige inspectierapport.
• Wijs een contactpersoon aan. Iemand die weet waar alle kasten zitten en die ruimtes kan openen.
• Plan uitschakelmomenten. Sommige metingen vragen dat een groep kort spanningsloos is.
• Zet arbeidsmiddelen klaar. Verzamel verlengsnoeren, haspels en gereedschap op één plek.
• Maak verdeelkasten vrij. Zorg dat er niets voor de kasten staat.

NEN 3140 op bedrijventerreinen in de regio

We inspecteren bedrijfsinstallaties in Zuid-Holland, Noord-Brabant en Utrecht. In de Alblasserwaard en Drechtsteden gaat het om terreinen als Nieuweweg en De Peulen in Hardinxveld-Giessendam, Nijverwaard in Sliedrecht en Avelingen in Gorinchem.

Verder naar het westen zijn dat onder meer Groote Lindt en De Geer-Achterlindt in Zwijndrecht, Dordtse Kil in Dordrecht en Donkersloot in Ridderkerk. In Westland gaat het onder meer om Honderdland.

Veelgestelde vragen

Is een NEN 3140-inspectie wettelijk verplicht?

De wet verplicht de werkgever te zorgen voor veilige arbeidsplaatsen en die regelmatig te controleren. NEN 3140 wordt in de wet niet als verplichte keuring genoemd. Een inspectie volgens NEN 3140 is wel de gangbare manier om aan te tonen dat je aan de plicht voldoet.

Hoe vaak moet een NEN 3140-inspectie?

De termijn volgt uit een risico-inschatting. Een kantoor wordt minder vaak geïnspecteerd dan een werkplaats of bouwplaats. In het inspectierapport staat wanneer de volgende inspectie nodig is.

Wat is het verschil tussen NEN 1010 en NEN 3140?

NEN 1010 gaat over het ontwerpen en aanleggen van een installatie. NEN 3140 gaat over het veilig gebruiken, onderhouden en inspecteren van een installatie die al in gebruik is.

Geldt NEN 3140 ook voor kleine bedrijven?

De arboverplichting geldt voor elke werkgever, ook met één werknemer. De omvang van de inspectie is bij een klein bedrijf wel kleiner, dus ook de kosten.

Wat gebeurt er als er gebreken worden gevonden?

Het rapport vermeldt elk gebrek met een urgentie. Ernstige gebreken herstel je direct. Daarna volgt een controle, zodat het rapport sluit.

Valt elektrisch gereedschap ook onder de inspectie?

Ja. Verlengsnoeren, kabelhaspels en handgereedschap zijn elektrische arbeidsmiddelen. Die worden apart gecontroleerd en gelabeld.

Inspectie aanvragen

Wil je weten wat een NEN 3140-inspectie voor jouw bedrijf kost? Stuur ons het aantal verdeelkasten, een schatting van het aantal arbeidsmiddelen en het vorige rapport als je dat hebt.

Je krijgt binnen 1 werkdag een reactie en een vaste offerte vooraf. Meer staat op storingen en inspecties, of neem contact op.